Crusader I (u góry), Crusader III (u dołu) fot. archiwum

Crusader został zbudowany w Wielkiej Brytanii jako modyfikacja lekkiego czołgu Covenanter (1937 r.) Convenanter z uwagi na swoje słabe opancerzenie i uzbrojenie służył jedynie celom szkoleniowym. Wzorowanie się na nim konstruktorów Crusadera było początkiem problemów nowej konstrukcji. Crusier Tank Crusader powstał w fabryce Nuffield Meachnizations Ltd. W stosunku do poprzednika dodano jedną parę kół jezdnych, w sumie 5 par. Zastosowano silnik benzynowy Nuffield Liberty, 12 cylindrowy o mocy345 KM. Prototyp czołgu oznaczono A15, podczas testów którego okazało się, że układ chłodzenia jest niewydolny a skrzynia biegów zawodna. Pierwsza wersja posiadała dwie wieżyczki przednie, jedną przed włazem kierowcy i druga dla strzelca usadowionego z przodu kadłuba. Każda wyposażona była w karabin maszynowy 7,92 mm. Kolejne doświadczenia skłoniły do zdjęcia wieżyczki kierowcy. Crusader I produkowany od 1941 r. posiadał pancerz o grubości do 40 mm. Główne uzbrojenie stanowiła armata kal. 40 mm. W momencie wchodzenia do służby „Krzyżowiec” znacznie odstawał od ówczesnych konstrukcji z innych krajów. Jedyną zmianą jaką zdołano wprowadzić w krótkim czasie było zwiększenie grubości pancerza do 50 mm, powstał w ten sposób Crusader II. Palącym problemem był brak odpowiedniego uzbrojenia. W końcu udało się zintegrować armatę 57 mm tworząc ten sposób Crusadera III, który trafił do walk w północnej Afryce przeciwko Afrika Korps, w tym pod El Alamein. „Krzyżowce” okazał się być szybkie i zwrotne, lecz zbyt słabo opancerzone. Bolączka była także niska zawodność w warunkach pustynnych. W końcu zastąpiono je wozami Sherman M4.

Już w latach 1943/44 czołg traktowano jako przestrzały! Służył tylko do zadań drugorzędnych. Zaczęto budować wersje specjalne: AAI i AAII (Anti Aircraft – przeciwlotnicze), ARV (Armoured Recovery Vehicle), inżynieryjne, ciągniki dział. Ogółem zbudowano 5300 szt.

• Masa czołgu: 20000 kg
• Długość 5990 mm
• Szerokość 2640 mm
• Wysokość 2240 mm
• Prędkość maksymalna 43,4 km/h (drogi), 24 (teren)
• Zasięg 204 km.
• Załoga 3 osoby