Wspólne rozmowy na szczeblu przedstawicieli wojskowych: Finlandii, Szwecji, Danii, Norwegii i Kanady, potwierdziły konieczność opracowania koncepcji wysokomobilnego, zautomatyzowanego moździerza kalibru 120 mm, który mógłby stanowić optymalny środek wsparcia, przezbrajanych w nowoczesny sprzęt, jednostek zmechanizowanych. Program zapoczątkowany został w 1996 r., gdy zawiązała się grupa robocza państw nordyckich, z dominującym udziałem Szwecji i Finlandii, której celem było opracowanie i wdrożenie nowoczesnego, modułowego moździerza samobieżnego AMOS (Advanced Mortar System), dostosowanego do wykorzystania w specyficznych warunkach terenowych oraz klimatycznych Skandynawii, zarazem zapewniającego duży stopień ochrony załogi przed ostrzałem i oddziaływaniem broni masowego rażenia. Nie bacząc na podniesione koszty przedsięwzięcia oraz trudności projektu zdecydowano się na zautomatyzowany system wieżowy. Jednym z założeń było umożliwienie instalacji moździerza na różnych typach wozów bojowych oraz na lekkich jednostkach pływających.

Do realizacji programu powołano spółkę programu Patria Hagglunds Oy z siedzibą Tampere, utworzona ją z Patria Vammas Oy (obecnie Patria Weapon Systems) i Hagglunds Vehicle AB. W 1996 r. przeprowadzono pierwsze próby na stacjonarnym stanowisku modelu moździerza AMOS-M ładowanego od wylotu lufy, zaś w 1997 r. gotowy była pierwsza wieża modelowa AMOS-TD, z moździerzami ładowanymi od strony wlotowej. W pierwszej kolejności wieża z moździerzem została zintegrowana z podwoziem CV90, w kolejnym kroku w 1998 r. z kołowym XA-185. Po zakończeniu fazy studium wykonalności oraz demonstratora technologii, pod koniec 1999 r. doszło do podpisania porozumienia w sprawie realizacji programu, którego głównymi sygnatariuszami stały się Finlandia i Szwecja, a w charakterze obserwatorów dołączyły do niego Dania i Norwegia, nieco później zaś również Kanada.

W 2000 r. rozpoczęły się badania prototypu PT1 AMOS w Finlandii, na podwoziu XA-203, które objęły ponad 1300 strzałów oraz ponad 13 000 km przebiegu, z tego 2800 km w terenie, w roku 2002 r. analogiczne próby, choć w mniejszym zakresie, zrealizowali Szwedzi. Badania wykazały bardzo dobrą celność AMOSa – określono, że rozrzut trafienie nie przekracza promienia 25 m wokół celu. Bazując na pomyślnych wynikach prób, pod koniec roku 2003 Ministerstwo Obrony Finlandii zamówiło w Patrii 24 moździerze samobieżne AMOS na podwoziu transportera opancerzonego AMV 8x8. Pierwsze próby z wykorzystaniem doraźnie przystosowanego, bazowego podwozia AMV 8x8 zostały przeprowadzone latem 2004 r. Było one podstawą do wprowadzenia modyfikacji na docelowym podwoziu w przyszłości. Wiosną 2005 roku rozpoczęły się próby wojskowe z udziałem dwóch pierwszych moździerzy. Pozwoliły one określić szereg zagadnień eksploatacyjnych pozwalających na optymalizacje konstrukcji. Następnie prowadzono, badania kwalifikacyjne 2 pojazdów w docelowej kompletacji. Aktualnie trwają prace nad seria pojazdów, ciekawostką jest, że prace nad kadłubem wykonywane są w WZM Siemianowice Śląskie, gdyż firma Patria przechodzi chwilowe problemy kadrowo-technologiczne.

Czas na nieco szczegółów odnośnie budowy AMOSa, zbudowana autonomiczna wieża obrotowa o kryptonimie B30 uzbrojona została w podwójny moździerz kalibru 120 mm, w zasadzie dwa moździerze posiadające wspólną kołyskę, ale każdy z nich ma własny hydrauliczny opornik i pneumatyczny powrotnik, ładowanymi od tyłu i ryglowanymi zamkami klinowymi z klinami pionowymi. Gładkie lufy o długości 3000 mm wyposażone są w przedmuchiwacze. Wieża posiada napęd elektryczny pion i poziom. Szybkostrzelność moździerza sięgać może 26 strz./min. i zależna jest od zastosowanego w danej wersji układu ładowania (ręczny, półautomatyczny lub automatyczny). Wersja automatyczna B30BA dla Szwecji ma zautomatyzowany magazyn amunicji (dwa 11 pociskowe podajniki rewolwerowe), którego nie ma półautomatyczna wieża B30S dla Finlandii Czas reakcji ogniowej wynosi 30 sekund, zaś opuszczenia stanowiska po wykonaniu zadania ogniowego nie zajmuje dłużej niż 15 sekund. Wieża wyposażona jest w zaawansowany system kierowania ogniem, którego konfiguracja zależna jest od zamawiającego. Zapewnia on także możliwość strzelania w trybie MRSI (multiple rounds simultaneous impact, w którym do 14 granatów może jednocześnie razić cel. Donośność maksymalna może sięgać nawet 15 km. W typowym zestawie amunicji znajdują się granaty odłamkowo-burzące, kasetowe, oświetlające i dymne. Ze względu na nośność AMV 8x8 28 ton, nie można było przesadzić z opancerzeniem, przy czym wzięto pod uwagę, że moździerze będą prowadzić ogień z dala od narażeń na ogień broni małokalibrowej, więc ich ochrona nie musi być najwyższa. Pancerz wieży chroni przed ostrzałem pociskami ppanc. kal. 7,62 mm, zaś po nałożeniu dodatkowego pancerza ceramicz¬nego przed pociskami ppanc. kal. 14,5 mm. Masa wieży wersji B30BA wynosi ok. 4400 kg (poziom ochrony 7,62 mm AP), zaś B30S ok. 3600 kg.

Zastanawiamy się czy Nemo to kompromis, w końcu dla dość ciężkiego AMOSA? Fot. Militaryrok

Nemo

Obok podwójnego moździerza AMOS Patria, po pierwszym zamówieniu Słowenii, promuje NEMO, czyli uproszczoną, jednolufową wersję AMOS, która charakteryzuje wyższa niezawodność w odniesieniu do AMOSA.