Przyczepka "Krzyś" wytrwale podąża za HMMWV. Fot. Marek Wardencki

Ekscytujemy się ostatnio czy marka Hummer będzie produkowana w Chinach czy też nie, ale nawet tam jej nie chcą. Inaczej się mają sprawy w przypadku HMMWV – wojskowej wersji, tej Amerykanie sobie wydrzeć nie dadzą. Skoro HMMWV jest taki dzielny to jakim wymaganiom musi podołać pojazd holowany? Przedstawiamy jedno z rozwiązań, które ma jeszcze jedną zaletę pasuje do Stara 266.

Środki transportowe w postaci samochodów są istotnym elementem wojskowego systemu logistyczno-transportowego, pozwalając na dyslokację zasobów ludzkich oraz materiałowych. Szczególną role w tym systemie odgrywają samochody o podwyższonej mobilności. Zwiększone możliwości pokonywania terenu wynikają z odmiennej konstrukcji wobec tej stosowanej w samochodach komercyjnych. Chcąc zwiększyć możliwości transportowe samochodów terenowych uzasadnione jest wykorzystywanie przeczep. Z analiz prowadzonych w WITPiS wynika, że dostępne na rynku przyczepy komercyjne, chociaż zapewniają odpowiedni zapas ładowności, głównie dzięki stosowaniu dwóch osi i wymiary przestrzeni ładunkowej, posiadają pewne wady. Konstrukcja dwuosiowa, o tak małym rozstawie osi jest nieodpowiednia do jazdy w terenie. Skok zawieszenie oraz kąt przekoszenia osi jest niewystarczający. Parametry zawieszenia tego typu przyczep są odpowiednie eksploatacji wyłącznie po drogach utwardzonych. Przyczepy dla pojazdów terenowych powinny być od podstaw ukierunkowane na eksploatację w trudnym terenie, a adaptacja przyczep uniwersalnych jest praktycznie niemożliwa. Celowym jest zbudowanie przyczepy, która bez znaczącego wpływu na parametry pokonywania terenu przez pojazd ciągnący, poprawi możliwości transportowe, rozumiane jako objętość bądź masa ładunku. Przyczepa wielozadniowa powinna być przystosowana do holowania samochodami: STAR 266 (także następcami), Honker, a także HMMWV.

Pojazdy HMMWV na przestrzeni lat produkcji występowały w kilku wersjach. Wersje te różniły się wieloma parametrami, jednak ze względu na możliwość holowania przyczep, parametrem znaczącym będzie masa własna i masa dopuszczalna poszczególnych modeli, rodzaj i położenie urządzenia sprzęgowego oraz dopuszczalna masa całkowita przyczepy, jaką określa producent. Według wymagań kodeksy drogowego obowiązującego na terenie Polski, rzeczywista masa przyczepy nie może przekraczać rzeczywistej masy pojazdu osobowego, a dla pojazdu ciężarowego, dmc. powyżej 3500 kg, masy rzeczywistej pojazdu powiększonej o 40%. Dopuszczalna masa całkowita pojazd HMMWV w większości przypadków przekracza 3500kg, a masa własna przekracza 2500 kg (masa własna pojazdów HMMWV waha się od 2544 kg do 3700 kg, w zależności od wersji i wyposażenia).

W wersji A1, producent pojazdów HMMWV określił dmc. przyczepy holowanej na 1542 kg. W wersji A2 dmc. przyczepy została zwiększona i wynosi obecnie 1905 kg. Tego typu pojazdy znajdują się na wyposażeniu parku maszyn Wojska Polskiego (WP). W pojazdach zastosowano sprzęg typu hak-ucho, umieszczony na wysokości 690 mm. Pojazd wyposażony jest w ogumienie o rozmiarze 37x12.50R 16.5, o statycznym promieniu około 430mm.

Armia USA stara się możliwie często stosować w transporcie pojazdami HMMWV przyczepy M1102 Silver Eagle. Przyczepa ta posiada dmc. wynoszącą 1905 kg, czyli dokładnie tyle ile możliwości holowania przez pojazd HMMWV. Ładowność przyczepy wynosi 1245 kg. Przyczepa ta jest specjalizowana dla pojazdu HMMWV . Posiada rozstaw osi oraz ogumienie pojazdu HMMWV. Wymiary przestrzeni ładunkowej nie pozwalają na załadowanie trzech europalet. Przyczepa ta posiada oświetlenie i homologację według standardów USA. Konstrukcja przyczepy jest wykonana z duraluminium. Zaleta tego rozwiązania jest oszczędność na masie konstrukcji, jednak jest to materiał trudny w naprawie (spawanie).

Idąc za wzorcem amerykańskim, czyli holowania przez samochody terenowe przyczepy terenowej, właściwym uzupełnieniem systemu logistyczno-transportowego może być przyczepa wielozadaniowa o jeszcze większych możliwościach, zapewniająca holowanie przez pojazdy: HMMWV, STAR, HONKER. W tym celu w Wojskowym Instytucie Techniki Pancernej i Samochodowej w Sulejówku, w ramach projektu badawczo-rozwojowego dofinansowanego przez MNiSzW, zbudowano przyczepę wielozadaniową WPJ-1 „KRZYŚ”. Jej podstawowe parametry przedstawiono w tabeli.

1 Dopuszczalna masa całkowita - 2000 kg

2 Ładowność - 1200 kg

3 Masa własna wraz z platformą 700 kg

4 Dopuszczalne obciążenie osi 2500 kg

5 Maksymalna, dopuszczalna masa obciążenie zaczepu dyszla 150 kg

6 Rozstaw kół - 1840 mm

7 Szerokość całkowita - 2210 mm

8 Wymiary skrzyni ładunkowej (dł.xszer.) - 2460 x 1340 mm

9 Wysokość zaczepu dyszla - 700 -1100 mm

10 Zwis - 1330 mm

11 Kąt zejścia - 30 st.

W zawieszeniu zastosowano sprawdzone rozwiązania, podatne obsługowo – oś rurową Alko oraz niezależne zwieszenie na wahaczach wleczonych z resorowaniem na wałkach gumowych. Ogumienie o rozmiarze 8.25 R 16 zapewnia odpowiednią trakcję na holu za pojazdami terenowymi będącymi na wyposażeniu WP. Podłoga metalowa, mocowana na stałe do ramy podwozia, posiada gniazda do montażu burt bocznych. Burta przednia jest przykręcana do ramy. Burta tylna jest odchylana na zawiasie i posiada z boku zamki spinające ją z burtami bocznymi. Podłoga zaopatrzona jest w system uchwytów umożliwiających łatwe mocowanie ładunków. Skrzynię ładunkową wyposażono w stelaż oraz opończę. Instalacja elektryczna wyposażona jest w oświetlenie maskujące.

Zastosowanie specjalnej konstrukcji ramy oraz rozwiązań typowych dla samochodów wysokiej mobilności, powoduje, że sprzęt nadaje się do eksploatacji w trudnych warunkach, charakterystycznych dla obszaru RP, czego dowiodły badania trakcyjne z pojazdami STAR oraz HMMWV. Konstrukcja przyczepy pozwala na wykonywanie wielu odmian. Mogą powstać zarówno wersje uniwersalno-towarowe, jaki specjalizowane podwozia do transportu określonego wyposażenia lub elementów uzbrojenia, istotnie uzupełniając wydolność transportową samochodów w WP.