Zetros debiutował w 2008 roku Fot. Militaryrok

Pojazdy dwuosiowe z napędem na wszystkie koła o dopuszczalnej masie całkowitej równej 16,5 lub 18,0 ton oraz pojazdy trzyosiowe o masie do 25,0 lub 27,0 ton: oto oferta Mercedes-Benz Zetros – terenowych samochodów ciężarowych z klasyczną kabiną za silnikiem, opartych w głównej mierze na podzespołach pochodzących z produkcji wielkoseryjnej, przystosowanych do trudnych zadań w terenie. Ładowność modeli dwuosiowych wynosi niemal 10 ton, podczas gdy w przypadku pojazdów trzyosiowych – 16 ton.

Klasyczna kabina kierowcy w Mercedes-Benz Zetros to rozwiązanie najnowsze, natomiast układ napędowy i podwozie zostały zapożyczone z typoszeregów Actros i Axor

Klasyczny kształt kabiny został wybrany celowo ze względu na terenowe wykorzystanie samochodu. Istnieje po temu kilka powodów: taka kabina pozwala na zwarty, niski profil, ułatwia obsługę, a także zapewnia znacznie lepszą kontrolę nad pojazdem oraz komfort jazdy w porównaniu z kabiną nad silnikiem.

Układ napędowy powstał w oparciu o wielkoseryjnie produkowane podzespoły samochodów ciężarowych Mercedes-Benz. Po maskami wszelkich wariantów Zetrosa znajduje się dużej mocy 7,2-litrowy sześciocylindrowy rzędowy silnik OM 926 LA o mocy 240 kW (326 KM) i maksymalnym momencie obrotowym 1300 Nm przy 1200 - 1600 obr/min. Mercedes-Benz dostarcza ten silnik w ramach wariantu Euro-5, ale na żądanie dostępne są także warianty Euro-3.

Skrzynia biegów występuje w dwóch odmianach: standardowo dostępna jest manualna hydrauliczno-pneumatyczna dziewięciostopniowa przekładnia G 131-9 (osiem biegów do jazdy w przód + bieg pełzający) o najwyższym bezpośrednim przełożeniu; opcjonalnie Mercedes-Benz Zetros wyposażony może być w pełni zautomatyzowaną sześciostopniową skrzynię biegów Allison 3000 SP/PR. Skrzynia rozdzielcza stałego napędu na wszystkie koła to VG 1700, podzespół wypróbowany w ciągu wielu lat, cechujący sie przełożeniem redukującym równym 1:1,690, o dobre 20 procent krótszym niż w napędzanych na wszystkie koła modelach Actros i Axor (ich przełożenie redukujące wynosi 1:1,403). Takie rozwiązanie umożliwia jazdę z najniższymi prędkościami, co stanowi wyjątkowo ważną cechę podczas zjazdów ze stromych zboczy, a także zwiększa całkowitą siłę napędową o około 70 procent w stosunku do biegów szosowych. Rozdział momentu obrotowego pomiędzy przednią a tylną oś (osie) wynosi 1:3,21 przy zastosowaniu mechanizmu różnicowego, a 1:1 przy włączonej blokadzie tego mechanizmu.

Kolejnym wypróbowanym elementem zastosowanym w Zetrosie są wysoko cenione zwolnice planetarne AL 7/HL 7 nadal stanowiące nieodzowny element wielkoseryjnych modeli Actros i Axor. Mercedes-Benz dostarcza Zetrosy standardowo wyposażając je w trzy ręczne blokady mechanizmu różnicowego, załączane przez kierowcę za pomocą praktycznego pokrętła. Pokrętło wskazuje także odpowiednią kolejność załączania blokad przy rosnących trudnościach terenu: najpierw blokada międzyosiowa, następnie tylna blokada międzykołowa, a na końcu przednia międzykołowa. Dzięki temu można uniknąć błędnej kolejności włączania blokad.

Standardowe przełożenie tylnej (tylnych) osi przy zastosowaniu manualnej skrzyni biegów wynosi i = 5,33 (co odpowiada Vmax równej 94 km/h przy nominalnej prędkości obrotowej silnika i zastosowaniu standardowych opon 14.00 R20). Alternatywnie można wybrać tylną oś o przełożeniu równym i = 4,83 (co odpowiada Vmax równej 103 km/h przy nominalnej prędkości obrotowej silnika).

W połączeniu z automatyczną skrzynią biegów Allison, Mercedes-Benz oferuje w ramach wyposażenia seryjnego tylną oś o przełożeniu i = 7,73 (co odpowiada Vmax of 105 km/h przy nominalnej prędkości obrotowej silnika i zastosowaniu standardowych opon 14.00 R20). Automatyczna przekładnia Allison 3000 SP/PR opcjonalnie dostępna jest także w konfiguracji z osią tylną o przełożeniu równym 6,82 (co odpowiada Vmax równej 112 km/h przy nominalnej prędkości obrotowej silnika).

Mercedes-Benz Zetros jest wyposażony seryjnie w pojedyncze opony o rozmiarze 14.00 R20, które dzięki dużej średnicy zwiększają prześwit pod podwoziem o kolejne 75 mm w porównaniu do największych, zwykłych opon stosowanych w samochodach ciężarowych (13 R22.5). Opony 14.00 R20 pozwalają także na maksymalną nośność pojedynczej osi wynoszącą 9,0 ton, podczas gdy przy pojedynczych oponach rozmiaru 315 R22.5 wynosi ona 8,0 ton.

Ponadto opcjonalnie Mercedes-Benz Zetros może zostać fabrycznie wyposażony w układ centralnego pompowania kół, pozwalający na płynną zmianę ciśnienia w oponach podczas jazdy w zależności od warunków terenowych, wprost z kabiny kierowcy.

Dobrze sobie radzi w terenie Fot. Mercedes

Mercedes-Benz Zetros jest wyposażony w hamulce bębnowe, łatwe w obsłudze i sprawdzające się w ekstremalnym terenie bez względu na warunki klimatyczne. System zapobiegający blokowaniu się kół podczas hamowania ABS wchodzi w skład wyposażenia seryjnego; w tym pojeździe istnieje możliwość wyłączania ABS podczas jazdy terenowej (cecha przydatna np. podczas zjazdu ze stromego zbocza pokrytego żwirem lub szutrem, gdyż wtedy przed oponami spiętrzają się kliny, hamując pojazd).

Zawieszenie przedniej i tylnej (tylnych) osi obejmuje resory paraboliczne o szerokim rozstawie wraz ze stabilizatorami i amortyzatorami. Długie skoki ugięcia resorów zapewniają komfort jazdy również w najtrudniejszych warunkach terenowych, ponadto można wybrać różne warianty zawieszenia, dostosowane do różnych nośności osi. Dzięki odpowiednim rozwiązaniom konstrukcyjnym dopuszczalna głębokość brodzenia samochodu Mercedes-Benz Zetros wynosi standardowo 800 mm, a dzięki odpowiednim modyfikacjom można ją na życzenie zwiększyć do 1200 mm.

Pojazd jest wyposażony w ramę odporną na zginanie (istotne przy jeździe szosowej) i elastycznie reagującą na siły skrętne (istotne przy jeździe terenowej). Zastosowano ramę szczeblową z podłużnicami wykonanymi z otwartych profili C, do których są przykręcone belki poprzeczne, również o profilu C, co w sumie daje bardzo dużą wytrzymałość skrętną. Rama pochodzi wprawdzie z Actrosa, ale została odpowiednio wzmocniona i zmodyfikowana tak, by sprostać trudniejszym warunkom eksploatacji: w efekcie pojazd można nie tylko holować, ale i podnosić za przód lub tył ramy, również przy pełnym obciążeniu ładunkiem.

W przypadku kabiny klasycznej kierowca siedzi za przednią osią (podobnie jak w samochodzie osobowym), a nie nad nią; ponadto siedzi niżej niż w przypadku kabiny nad silnikiem. Dzięki takiej pozycji na kierowcę oddziałują znacznie mniejsze przyspieszenia pionowe oraz poziome i odpowiednio wyższa jest granica prędkości, do jakiej kierowca jest w stanie kontrolować swoją pozycję w fotelu: kwestie bezpieczeństwa, ergonomii i zachowania kontroli nad pojazdem wyraźnie wskazują na przewagę konstrukcji z kabiną za silnikiem.

Ponadto kabina w Mercedes-Benz Zetros jest osadzona na ramie poprzez trzy, a nie cztery łoża zawieszenia. Trzypunktowe ułożyskowanie ogranicza przenoszenie ruchów skrętnych ramy na konstrukcję kabiny, ponadto jedno łoże zawieszenia kabiny znajduje się blisko tzw. osi skrętnej pojazdu, co pozwala na znaczne zredukowanie obciążeń siłami poprzecznymi.

Oznacza to w praktyce, że kierowca samochodu ciężarowego 4 x 4 z kabiną nad silnikiem z dużym wysiłkiem pokonuje tor przeszkód terenowych w czasie dwukrotnie dłuższym od – w dodatku dość zrelaksowanego – kierowcy Zetrosa. Klasyczna kabina pozwala na łatwiejszą jazdę w terenie, dzięki czemu kierowca może zaoszczędzić siły, a czasy przejazdów ulegają skróceniu. Oznacza to także, iż Mercedes-Benz Zetros jest zawsze w stanie dojechać do celu wystarczająco szybko i bezpiecznie, nawet gdy sytuacja jest paląca zarówno w sensie przenośnym, jak i dosłownym: w przypadku nagłego wezwania do pożaru w miejscu oddalonym od szosy czy na placu budowy, w sektorze energetycznym czy też w górnictwie odkrywkowym.

Koncepcja kabiny za silnikiem ma również wiele innych zalet przydatnych w terenie. Na przykład wynikający z takiej konstrukcji większy rozstaw osi powoduje znacznie korzystniejszy rozkład sił działających na poszczególne osie pojazdu. Lepsza stateczność jest wyczuwalna nie tylko dzięki lepszej trakcji kół przedniej osi (zwłaszcza w przypadku modelu trzyosiowego), ale także podczas wjeżdżania na strome wzniesienia – przednia oś ciężarówki z kabiną klasyczną nie ma takiej tendencji do podnoszenia się (zwłaszcza w trakcie ruszania), jak w przypadku wersji z kabiną nad silnikiem.

Ponadto podczas zjazdu ze stromego zbocza lub jazdy przez porośnięty krzewami i mało przejrzysty teren bądź na śliskiej nawierzchni, kabina klasyczna daje kierowcy poczucie bezpieczeństwa. Wysunięta do przodu maska silnika wydaje się trzymać na dystans ewentualne zagrożenia, zapewniając też w rzeczywistości wyjątkowo dużą strefę zgniotu.

Kolejnym mocnym argumentem przemawiającym za taką konstrukcją jest łatwy dostęp do przedniej szyby i komory silnika pod maską – bez konieczności przechylania kabiny. To cenna zaleta w bardzo niekorzystnych warunkach pogodowych, takich jak na przykład syberyjskie mrozy – patrz Kraz 255.

Pomimo swojej niewielkiej wagi maska Zetrosa bez trudu wytrzymuje ciężar człowieka, co pozwala na bezpieczne i wygodne przeprowadzanie czynności koniecznych często w terenie, takich jak oczyszczenie przedniej szyby.

koniec cz. 1