Jeszcze przed wiosennymi roztopami, rozsądek podpowiada - przygotowac sprzęt. Spojrzenia rządzących kierują sie ku wojsku - to naturalne. Jednak podstawowy sprzęt inżynieryjny w postac PTS jest już wszłużony (średnia 40 lat). My przypominamy projekt Lewiatan Ratowniczy - choc nie tylko.

 

Wersja 6x6 posiada spore zdolności pokonywania wzniesień

Pomysł zbudowania małego samochodu o świetnych możliwościach poruszania się w trudnym terenie zrodził się już w latach siedemdziesiątych XX w. Dla tego w Wojskowym Instytucie Techniki Pancernej i Samochodowej powstał pojazd LPT. Mimo że samo chód został pozytywnie oceniony, to jednak ze względów produkcyjno ekonomicznych nie podjęto

jego produkcji seryjnej. Jednak idea powstania takiego pojazdu była na tyle silna, że zaowocowała powstaniem kolejnego pojazdu, budowanego na bazie tamtych zweryfikowanych założeń, lecz we współczesnych realiach. Nosi on nazwę Lewiatan. Pojazd powstawał we współpracy WITPiS oraz producenta – firmy Hydromega z Gdyni. Najważniejsze, co należy zaznaczyć na wstępie informacji o pojeździe, że jest on całkowicie polskiej produkcji! Podział ról przy konstruowaniu pojazdu był następujący: – WITPiS – założenia konstrukcyjne, koncepcja budowy, nadzór i konsultacje techniczne w trakcie jego budowy,– Hydromega – hydrostatyczny układnapędowy, szczegółowe rozwiązania techniczne i konsolidacja konstrukcji,– doc. dr inż.Wojciech Nowakowski – projekt kadłuba wozu.

Trwające prace doprowadziły do zbudowania prototypu Lewiatana – podwozia bazowego. W roku 2001 oraz 2002 prototyp ten został w WITPiS poddany badaniom, które przeszedł z pozytywnym rezultatem, a w następnych latach posłużył do prac nad wersją zdalnie sterowaną (prace te prowadzi Wojskowa Akademia Techniczna). Producent, w oparciu o dotychczasowe doświadczenie oraz uwagi i zalecenia pobadawcze, przystąpił do budowy kolejnego egzemplarza. Został on zbudo wany w roku 2005 i w tym samym roku przeszedł etap badań w WITPiS.

W tym miejscu piszemy o wersji bezzałogowej

Konstruując pojazd, za priorytet uznano zastosowanie rozwiązań technicznych, które pozwoliłyby na uzyskanie bardzo dobrych właściwości terenowych. Jednym z takich rozwiązań był wybór konfiguracji układu napędowego. Pojazd ma napęd na wszystkie koła (6×6) a taka konfiguracja przyczynia się m.in. do obniżenia nacisków jednostkowych. W celu dalszego zmniejszenia sił nacisku zastosowano ogumienie niskociśnieniowe dużych rozmiarów (szerokość 310 mm). Kadłub pojazdu to stalowa konstrukcja z ramą, zbliżona do okrętowej (poprzeczne wręgi), na której zamocowany jest silnik spalinowy oraz wsporniki osi przedniej, środkowej i tylnej. W części przedniej korpusu znajduje się konsola sterownicza, a w części środkowej zostało przyspawane obramowanie ochronne (pałąk bezpieczeństwa) z zamocowanymi na nim szperaczami. Pałąk bezpieczeństwa służy także jako stelaż do mocowania przenośnej kabiny lub elementów uzbrojenia w wersjach wojskowych. Z przodu pojazdu znajdują się dwa fotele, które są amortyzowane, istnieje też możliwość regulacji stopnia tłumienia drgań.

Z tyłu przewidziano miejsce do zamontowania foteli dla kolejnych pasażerów lub na mocowanie jednostek ładunku w wersji transportowej. W zależności od wersji na platformie nadwozia Lewiatana mogą znajdować się: agregaty prądotwórcze, generatory dymu, aparatura do ochrony przed skażeniami, urządzenia gaśnicze itp., a także elementy typowe dla samochodu osobowego, łącznie ze wskaźnikami na desce rozdzielczej, instalacją oświetleniową czy lusterkami wstecznymi. Do napędu Lewiatana obecnie wykorzystywane są dwa silniki. Pierwszy z nich to japoński silnik Kubota. Jest on stosowany w maszynach roboczych, a jego główną zaletą jest bardzo duża sprawność oraz trwałość w trudnych warunkach klimatycznych i przy

dużym obciążeniu. Ten turbodiesel osiąga moc 63 kW (86 KM) z pojemności 2,8 dm3.

Drugi z silników to wysokoprężny IVECO, także o pojemności skokowej 2,8 dm3, turbodoładowany z chłodnicą powietrza doładowującego, o mocy 92 kW

(125 KM). Zasilanie paliwem odbywa się z wykorzystaniem systemu common rail. Sterownik silnika wyposażony jest w złącze diagnostyczne umożliwiające diagnostykę jego czujników i układów wykonawczych. Charakterystyka silnika IVECO, tzn. uzyskiwanie dużego momentu obrotowego przy stosunkowo niskich obrotach wału korbowego, sprawia, że bardzo dobrze

nadaje się on do współpracy z pompami hydraulicznymi. Pompa hydrauliczna w pojeździe Lewiatan przyłączana jest bezpośrednio do wału korbowego silnika. W rozważaniach w zakresie wyboru koncepcji napędu pojazdu projektanci kierowali się pięcioma głównymi

wytycznymi, tj.:

• niezawodność działania,

• łatwość obsługi i napraw serwisowych,

• dostępność i unifikacja elementów napędu,

• możliwość sprawdzenia jak największej ilości funkcji pojazdu przyjętych w założeniach pierwotnych dla prototypu z późniejszą weryfikacją,

• koszt wykonania, zakupu lub uruchomienia produkcji seryjnej elementów układu napędowego.

Biorąc pod uwagę wymienione wytyczne oraz uzyskanie wysokich zdolności terenowych, a także podatność na tworzenie wersji i możliwość zasilania innych urządzeń, wybrano jako zasadniczy napęd hydrauliczny. Powoduje on, że jazda jest bardzo łatwa. Po uruchomieniu silnika wybieramy kierunek jazdy do przodu lub do tyłu, po naciśnięciu pedału przyspieszenia pojazd rusza z miejsca, napęd hydrauliczny pozwala na hamowanie po odpuszczeniu gazu, czyli uzyskujemy efekt zbliżony do działania retardera. Pojazd ma trzy biegi do przodu oraz bieg wsteczny. Maksymalna prędkość Lewiatana dochodzi do 60 km/h, istnieje możliwość jazdy z jedną, dwoma lub trzema osiami napędzanymi – w zależności od rodzaju terenu. Sterowanie układem napędowym odbywa się przez wybranie na przełączniku rodzaju jazdy (szosa – teren), a za pomocą joysticka kierunku jazdy (przód lub tył). Zmiana biegów odbywa się automatycznie (nowatorskie, krajowe rozwiązanie). Układ napędowy realizuje normalny tryb jazdy szosowej oraz tryb jazdy terenowej z blokadą układu różnicowego. Ważnym elementem Lewiatana są opony pełniące funkcję amortyzatorów oraz zwiększające zapas wyporności, istotny przy pływaniu. Ich cechą jest możliwość jazdy przy niskim ciśnieniu powietrza. Pojazd ma 6 kół z oponami niskociśnieniowymi typu 31×15,5–15. Układ kierowniczy pojazdu składa się z kierownicy, kolumny kierownicy, układu wspomagania z mechanicznym sprzężeniem zwrotnym, drążków kierowniczych osi przedniej z drążkiem reakcyjnym skrętu osi

środkowej oraz pompy hydraulicznej układu wspomagania. Pojazd ma hak holowniczy do holowania przyczep o masie do 2,2 t i jest wyposażony w wyciągarkę o napędzie elektrycznym i sile uciągu 3,5 t. Są także niezbędne do transportu uchwyty.

W wersji ratowniczej proponowane jest wyposażenie:

• nożyce hydrauliczne do cięcia,

• nóż do cięcia szyb,

• uchwyty do mocowania kanistrów, pojemników i skrzynek.

Przewidziano także możliwość przewożenia i zasilania rozpieraczy hydraulicznych, podnośników hydraulicznych oraz przewożenie zestawu lądowo−wodnego do usuwania substancji ropopochodnych.

Lewiatan do patrolowania nabrzeża

W tej wersji pojazd wraz z przyczepą pełni dwojaką funkcję. Po pierwsze, porusza się po plażach

i wydmach w celu usuwania zanieczyszczeń, w tym ropopochodnych. Małe naciski jednostkowe na podłoże powodują, że nie niszczy on wydm (jest to surowo

karane). Na przyczepie znajduje się wysokowydajna pompa wodna. W przypadkach silnego sztormu, gdy woda morska wdziera się do zabudowań nabrzeżnych, istnieje potrzeba użycia takich pomp. Wykorzystanie w tej sytuacji mobilnego zestawu, w którym pojazd

stanowi źródło energii dla pompy znajdującej się na przyczepie, pozwala niezwłocznie podjąć akcję a także, w razie potrzeby, daje możliwość szybkiego przemieszczania zestawu.

Pływanie Lewiatanem

Pływanie przy działanaich ratowniczych jest bardzo ważne

Obecnie wszystkie zbudowane i zaprojektowane jego wersje są pływające. Pojazd przystosowany jest do pływania „z marszu”. Osoby płynące pojazdem powinny posiadać środki zabezpieczające, np. kamizelki ratunkowe, a ładunek musi być równomiernie rozłożony na platformie ładunkowej. Dodatkowe czynności, które należy wykonać w czasie pływania to:

• włączenie pomp zenzowych,

• unikanie wysokiej fali mogącej wlać się do pojazdu,

• unikanie gwałtownych skrętów na wodzie przy dużej

prędkości pływania.

Sterowanie pojazdem w czasie pływania odbywa się, po wcześniejszym wybraniu włącznikiem trybu pływania, za pomocą joysticka nr 1 – którym wybieramy pływanie do przodu lub do tyłu, i za pomocą joysticka nr 2– którym wybieramy kierunek pływania (lewo, prawo).

Zakres zastosowań

Zakres zastosowań Lewiatana jest dosyć szeroki.

Pierwszy obszar, jaki można wskazać, jest związany z obronnością. Oprócz standardowych zadań transportowych, które są dosyć oczywiste, takich jak: transport żołnierzy, wyposażenia, amunicji, prowiantu, paliwa i materiałów fortyfikacyjno−zaporowych, można wyróżnić zadania związane z działaniem wojsk powietrzno−desantowych i aeromobilnych, pododdziałów specjalnych i grup dywersyjnych. Pojazd może być używany jako holownik przyczep, moździerzy i niewielkich samolotów (np. na lotnisku). Sprawą otwartą pozostaje wykonanie wersji operującej w warunkach skażenia chemicznego lub obserwacyjnej (z radarem lub głowicą optoelektroniczną). W tym wypadku szczególnie cenne są wersje zdalnie sterowane.

Drugim obszarem, który można wskazać, jest sektor cywilny. Do zadań wykonywanych na jego potrzeby można zaliczyć:

• udział w działaniach ratowniczych, np. przy zwalczaniu skutków klęsk żywiołowych lub w wydobywaniu ludzi z powypadkowych wraków,

• inspekcja oraz konserwacja i oczyszczanie nabrzeży

portowych, śluz wodnych, konstrukcji mostowych,

• utrzymanie i naprawa linii wysokiego i średniego

napięcia,

• w budownictwie i drogownictwie,

• w leśnictwie,

• w służbach kontroli i napraw rurociągów.

Wskazując obszary, gdzie tego typu pojazd mógłby okazać się pomocny, przypomina się widok znany z ekranów telewizyjnych: poruszające się po gruzowiskach Pentagonu w dniu 11.09.2001 bardzo podobne pojazdy Supacat. Pozostają jeszcze zastosowania w sektorze prywatnym, które zależą właściwie od inwencji użytkowników, np.: myśliwych, sadowników, wędkarzy,

hobbystów itp.